Anlık İlham Durağı Yazılar

Son zamanlarda doğada gözlem yaparken sadece davranışların “ne” olduğuyla değil, arkasındaki süreçlerin “nasıl” ve “neden” gerçekleştiğiyle de ilgileniyorum. Bu merak bana kuşların yavrularını ne ile beslediğini düşündürdü; basit bir biyolojik eylem, bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji açısından düşündüğümüzde zengin bir analize dönüşüyor. İçimizde de benzer sorular var mı? Besleme, bakım, korunma gibi temel davranışlar bizde nasıl şekilleniyor? Bu yazıda kuşların yavrularını ne ile beslediğini bir psikolojik mercekten incelerken, kendi içsel deneyimlerimize ayna tutacak sorular ve araştırmalardan örnekler sunacağım. Kuşların Beslenme Davranışı: Biyolojiden Psikolojiye Kuşlar yavrularını genellikle böcek, tohum, meyve ya da sindirilmiş yiyeceklerle beslerler. Bu, türden türe değişir. Ancak buradaki…

Doğrusal Noktalar ve Ekonomi: Seçimlerin, Fırsatların ve Kıt Kaynakların Dünyasında Bir Yolculuk Hayat, seçimlerle doludur ve her seçim, bir fırsat maliyetiyle birlikte gelir. Bu basit ama güçlü gerçek, ekonomi biliminin kalbinde yer alır. Peki, bu seçimlerin doğrusal noktalarını nasıl buluruz? Ekonomik kararlar, genellikle doğrusal bir biçimde ele alınmaz; çünkü çoğu zaman toplumsal yapılar, bireysel davranışlar ve piyasa dinamikleri karmaşık etkileşimler sunar. Ancak, doğrusal noktaların belirlenmesi, özellikle kaynakların kıt olduğu ve insanlar arasında sürekli bir denge arayışı olduğu bir dünyada çok önemli bir yer tutar. Bu yazıda, mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektifinden doğrusal noktaların nasıl bulunacağını inceleyeceğiz. Birçok ekonomik karar,…

Biçer Saatte Kaç Dönüm Biçer? Psikolojik Bir Mercek Dünyada her gün sayısız insan farklı işler yapıyor, farklı görevleri yerine getiriyor. Bu işler, bir çiftçinin tarlasında biçtiği ekinlerden, bir öğretmenin sınıftaki dersine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Ama hiç düşündünüz mü, işlerimizi yaparken nasıl kararlar veriyoruz? Bir biçerin saatte kaç dönüm biçebileceğini sormak basit bir sorudur; ama bu soruya cevap verirken, insan psikolojisinin ne kadar derin ve karmaşık olduğuna dikkat çekmek istiyorum. İşlerin hızına, verimliliğe ve çevresel faktörlere dair düşünceler, bilişsel ve duygusal süreçlerle iç içe geçmiş durumda. İnsanların yaptıkları işler, kararlar ve sosyal etkileşimler, bir yandan zihinsel süreçlerimizin, bir yandan…

Vücub Dairesi Ne Demek? Antropolojik Bir Bakış Her toplum, dünyayı anlama ve düzenleme biçiminde kendine özgü bir sistem geliştirmiştir. Bu sistemler, sadece toplumsal yapıları değil, aynı zamanda bireylerin kimliklerini, rollerini ve ilişkilerini de şekillendirir. İslam hukukunda ve özellikle fıkıh terminolojisinde sıkça karşılaşılan “vücub dairesi” terimi, ilk bakışta sadece hukuki bir kavram gibi görünebilir. Ancak, bu terimi antropolojik bir perspektiften ele aldığımızda, bireylerin toplum içindeki yerini, sosyal yükümlülüklerini ve kimlik inşalarını anlamada çok daha derin bir anlam kazanır. Vücub dairesi, toplumsal ritüellerin, sembollerin, akrabalık yapılarına dayalı güç ilişkilerinin ve kimlik oluşumlarının izlerini taşır. Vücub Dairesi Nedir? Temel Kavramın Tanımı Fıkıh literatüründe,…

Kumru Neden Ses Çıkarır? Kuşların Gizemli Dünyasında Bir Yolculuk Bir sabah, penceremden dışarıyı izlerken, şehirdeki yoğun trafik seslerinin arasında bir kuşun yüksek sesle cırladığını duydum. Kulaklarım, bu sesi hemen tanıdı; o ses, bir kumruya aitti. Kumru… Hangi kuşun sesine benzetebiliriz ki? Tüyleri rengarenk, uçarken hafifçe sallanarak süzülen ve çıkardığı o belirgin sesle herkesin dikkatini çeken o kuş. Fakat bir an için, “Peki, neden kumru ses çıkarır?” diye düşündüm. Kumrunun bu sesi çıkarmasının bir anlamı olmalı değil mi? Belki de bir mesaj, belki de bir uyarı… Gelin, kumrunun ses çıkarma sebeplerine dair derinlemesine bir bakış atalım. Kumru ve Ses Çıkarma: Doğadaki…

Doğal Sever Nasıl Yazılır? Toplumsal Yapıların İçindeki İnsanın Hikayesi Hayat bir yazı gibidir. Her gün yeni bir sayfa açarız ve bazen düşüncelerimiz, duygularımız, hayallerimiz, toplumun bize yazdığı senaryolarla şekillenir. “Doğal sever nasıl yazılır?” sorusunu sorduğumda, sadece edebi bir konuya dalmak istemiyorum. Bu soru, içinde bulunduğumuz toplumun, cinsiyet normlarının, kültürel pratiklerin, güç ilişkilerinin ve kişisel deneyimlerin bir birleşimi gibi bir şey. Belki de bu soruya verdiğimiz yanıtlar, kendimizi tanıma biçimimizin bir yansımasıdır. Toplumsal yapılar ve bireyler arasındaki bu etkileşimi anlamak, insanın kimliğini, toplumsal sorumluluklarını ve ilişkilerini derinlemesine incelemekten geçiyor. Ve belki de bu yazı, bu toplumsal ve bireysel yolculuğu daha iyi…

Banyoda Hangi Boya Kullanılır? Toplumsal Bir Perspektif Evlerimizdeki her alanın bir amacı, bir işlevi ve bir anlamı vardır. Bu alanlardan biri de banyodur. Her gün yüzlerce kez adım attığımız, yalnızca temizlik değil, aynı zamanda rahatlama ve yenilenme anlamına gelen bir yer olarak banyo, insanların yaşamındaki önemli bir alanı temsil eder. Peki, banyoda hangi boya kullanılır? Bu soruya yanıt verirken, yalnızca teknik açıdan değil, toplumsal açıdan da derinlemesine bir analiz yapabiliriz. Çünkü boya seçimi, evdeki diğer alanlar gibi, toplumsal normlar, cinsiyet rolleri, kültürel pratikler ve güç ilişkileriyle de bağlantılıdır. Banyodaki boya tercihi, aslında toplumsal bir yansıma olarak da görülebilir. Renklerin ve…

Sosyal Demokrat Devletler Hangileridir? Ekonomi ve İnsan Hikâyeleriyle Bir Bakış Bir sabah Ankara’nın yoğun trafiğinde bir kahve almak için durduğumda, yaşadığım bu şehirde ne kadar farklı hayatların yaşandığını bir kez daha fark ettim. Sabah işe gitmeye çalışan bir grup insan, bazıları erken kalkmanın getirdiği yorgunlukla gözlerini zar zor açık tutuyor, bazılarıysa sabahın o ilk ışıklarıyla taze bir umutla başlamaya hazırlanıyor. Ama bir ortak nokta vardı: Her biri, içinde bulunduğu devletin sunduğu ekonomik ve sosyal düzenin etkisinde. İşte tam bu noktada, aklıma takılan bir soru vardı: “Sosyal demokrat devletler hangileridir?” İşin ekonomik tarafını bilen biri olarak, devletlerin halklarına sundukları sosyal haklar…

İkinci Kişili Anlatım Nedir? Tarihsel Bir Perspektif Tarih, sadece geçmişi anlamak değil, aynı zamanda bugünü yorumlamak için de büyük bir rehberdir. Geçmişin izlerini bugüne taşırken, kullanılan anlatım biçimleri ve dilin evrimi, hem toplumların nasıl düşündüğünü hem de tarihçilerin bu düşünceleri nasıl şekillendirdiğini anlamamıza yardımcı olur. Tarihi incelemek, yalnızca olayların zincirini anlamakla sınırlı değildir; bu olayların nasıl anlatıldığını ve hangi bakış açılarından şekillendirildiğini sorgulamak, zamanla nasıl bir dilsel dönüşüm yaşandığını görmek, geçmişi daha derinlemesine kavrayabilmek için önemlidir. Bu yazıda, edebi anlatı biçimlerinden biri olan ve özellikle tarihsel yazın türünde zaman zaman karşılaşılan ikinci kişili anlatımı tartışacağız. İkinci kişili anlatım, okuyucuyu doğrudan…

Çarpan Ne Demek Borsa? Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü ve Finansal Okuryazarlık Her gün yeni bir şey öğreniyoruz. Bu süreç bazen bizi şaşırtıyor, bazen de düşüncelerimizi sorgulamamıza sebep oluyor. Öğrenme, hayatımızı sadece daha bilgi dolu kılmakla kalmaz; aynı zamanda daha bilinçli, daha etkili ve daha empatik bir şekilde yaşamamıza da olanak tanır. Öğrenmenin gücünü sadece okullarda değil, günlük hayatta da keşfederiz. Bu yazıda borsa ve yatırım dünyasında sıkça karşılaşılan bir terim olan çarpan kavramını anlamaya çalışırken, öğrenmenin pedagojik boyutlarını ve finansal okuryazarlığın toplumsal etkilerini ele alacağız. Borsa, karmaşık ve derinlemesine bilgi gerektiren bir alan olsa da, anlamaya çalıştığımız her yeni kavram, bizi…